Andaman Crake વિશે મૂળભૂત માહિતી

અંદમાન ક્રેક (Andaman Crake), જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Rallina canningi છે, તે ભારતના અંદમાન ટાપુઓનું એક અત્યંત દુર્લભ અને રહસ્યમય પક્ષી છે. આ પક્ષી 'રેલ' (Rail) પરિવારનો સભ્ય છે અને તે મુખ્યત્વે જમીન પર રહેવાનું પસંદ કરે છે.

અંદમાન ક્રેક એક મધ્યમ કદનું પક્ષી છે જેની લંબાઈ આશરે 25 થી 28 સેમી હોય છે. તેના શરીરના રંગોની વાત કરીએ તો:

• પ્રાથમિક રંગ: તેનું શરીર મુખ્યત્વે ઘેરા ચેસ્ટનટ (Chestnut - બદામી) રંગનું હોય છે.
• ગૌણ રંગ: તેના ગળા અને છાતીના ભાગમાં ગ્રે (Grey - રાખોડી) રંગની ઝલક જોવા મળે છે.
• તેની આંખો અને ચાંચ પણ તેના દેખાવને વિશિષ્ટ બનાવે છે.

આ પક્ષી મુખ્યત્વે અંદમાન ટાપુઓના ગાઢ જંગલો, ભીની જમીન અને સતત ભેજવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તે જમીન પર પાંદડાઓ વચ્ચે છુપાઈને રહેવાનું પસંદ કરે છે.

અંદમાન ક્રેક સર્વભક્ષી છે. તે મુખ્યત્વે જમીન પર રહેતા નાના જીવડાં, અળસિયાં, અને નાના બીજ કે ફળો પર નિર્ભર રહે છે.

તેમના પ્રજનનકાળ દરમિયાન, તેઓ જમીન પર અથવા નીચાણવાળા ઝાડી-ઝાંખરામાં પાંદડાઓ અને ઘાસનો ઉપયોગ કરીને માળો બનાવે છે. તેઓ તેમના માળાને ખૂબ જ ગુપ્ત રાખે છે.

આ પક્ષીઓ અત્યંત શરમાળ અને સાવધ હોય છે. તેઓ મોટાભાગનો સમય જમીન પર ચાલતા વિતાવે છે અને જોખમ જણાતા તરત જ ગાઢ વનસ્પતિમાં છુપાઈ જાય છે. તેઓ સામાન્ય રીતે એકલા અથવા જોડીમાં જોવા મળે છે.

અંદમાન ક્રેકને 'નજીકના જોખમ' (Near Threatened) શ્રેણીમાં રાખવામાં આવે છે. રહેઠાણનો નાશ અને ટાપુઓ પરની પર્યાવરણીય અસરોને કારણે તેમની સંખ્યા મર્યાદિત છે.

1. આ પક્ષી મુખ્યત્વે નિશાચર (Nocturnal) હોઈ શકે છે, જે તેને જોવું મુશ્કેલ બનાવે છે.
2. તેનું નામ બ્રિટિશ ભારતના ગવર્નર જનરલ લોર્ડ કેનિંગના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
3. તે જમીન પર ખૂબ જ ઝડપથી દોડી શકે છે.

જો તમે અંદમાન ક્રેકને જોવા માંગતા હોવ, તો વહેલી સવારે અથવા સંધ્યાકાળે જંગલના શાંત વિસ્તારોમાં જવું જોઈએ. ધીરજ રાખવી અને અવાજ ન કરવો તે આ પક્ષીને જોવા માટેની શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિ છે.

અંદમાન ક્રેક એ અંદમાનના જંગલોનું એક કિંમતી રત્ન છે. તેની દુર્લભતા અને સુંદરતા તેને પક્ષી પ્રેમીઓ માટે એક વિશેષ આકર્ષણ બનાવે છે. તેના સંરક્ષણ માટે આપણે તેના રહેઠાણની સુરક્ષા કરવી અત્યંત આવશ્યક છે.